Evo kako se ulje proizvodilo u Majkovima
Ovaj ćemo put do jednog mjesta na jugu za koje imamo sačuvana kazivanja. Tako su nam dragocjeni zapisi Petra Cvjetovića koji uz mnoga izvrsna kazivanja o svom mjestu donosi i ona, nama interesantna, o maslinarstvu. Pa pročitajmo zajedno, zahvaljujući gospodinu Cvjetoviću na sačuvanoj dragocjenoj baštini.
Dakle, Majkovi, mjesto nedaleko Slanog u Dubrovačkom primorju. Ne zna se kad su posađene masline u Majkovima, ali poznato je da su sve površine seoske zemlje bile zasađene maslinama. Masline koje su bile posađene poviše Gornjih Majkova nisu nikada rađale i kasnije su ih povadili, jer te su masline posađene iznad četiri stotine metara nadmorske visine.
Kamenice – mortari
Ulje se radilo u kamenicama – mortarima, gdje su ih ljudi najprije tukli, a onda ih kuhali i tako vadili ulje iz njih. Kasnije su se počele graditi uljare, u kojima je šest ljudi ručno mljelo masline, a onda bi se tiještile na tijesku. Tijesak se sastojao od dvije jake drvene viti zvane loze, koje su bile spojene na čvrsto dubovo deblo, takozvanu kobilu. Na loze se naticao tok sa tri kraka, zvani škrabe, a njega su okretala tri čovjeka koji su pritezali malo po malo. Mljevene masline skupljale su se u vreće od kostrijeti, a kasnije su došle oble, pletene reče. U njima bi se radile dvije morse, a u drugu bi se lijevala vrela voda kako bi se iz maslina istisnulo sve ulje.
Majkovi su imali u usponu maslinarstva, u 19. i 20. stoljeću, dosta takvih mlinica od kojih je prema predaji najstarija Delijina iz Donjih Majkova, u Tevšića. Zatim su bile još takve mlinice u Bujaka pod putem te u Domaćina u Podosojniku, Perušine u Grbljavi, u Biskupa u Prljevićima, u Čurčije (Pavličević) u Prodanićima u Careviću Donjem. Posljednja uljara koja je radila na loze sagrađena je 1858. godine u Careviću Gornjem, a radila je do 1878. Uljara u Triještu prva je koristila gvozdenu nit zvanu mandrevit. Ta je prva došla u Majkove te uskoro potisnula stare škrabe i loze.
Ulomak teksta iz časopisa Maslinar br. 80. Novi časopis Maslinar potražite na svim kioscima ili ga naručite na linku Časopis.
Za više maslinarskih savjeta i novosti kupite Maslinarski paket
